Ο Στίβεν Πρέσσφιλντ είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς σύγχρονους αμερικανούς συγγραφείς. Tα βιβλία του με θέμα τους πολέμους και τις μάχες είναι ίσως τα πιο ψυχαγωγικά που μπορεί να διαβάσει κάποιος, παράλληλα όμως διδάσκονται στις στρατιωτικές σχολές στην Αμερική – το πιο γνωστό έργο του, «Οι πύλες της φωτιάς» (1998) για τη μάχη των Θερμοπυλών, συμπεριλαμβάνεται στη διδακτέα ύλη του φημισμένου Γουέστ Πόιντ. Ο ίδιος ο 68χρονος Πρέσσφιλντ λέει ότι έχει μια παράξενη «καρμική» σχέση με την αρχαία Ελλάδα και ότι είναι ουσιαστικά το μόνο κομμάτι της Παγκόσμιας Ιστορίας που τον συγκινεί πραγματικά.
Ολοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά κανένας δεν θέλει να αλλάξει τον εαυτό του;
«Συμφωνώ απόλυτα! Γι’ αυτό είμαι πολύ καχύποπτος απέναντι σε αυτούς που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο. Και όταν βλέπω κάποιον που θέλει να το κάνει αναρωτιέμαι τον λόγο και επίσης γιατί δεν έχει αλλάξει τον εαυτό του ακόμη. Ιδίως εδώ στην αμερικανική πολιτική υπάρχουν διάφοροι που μιλάνε για “αλλαγή”, ενώ η προσωπική τους ζωή είναι τόσο άθλια, ώστε δεν έχουν κανένα δικαίωμα να λένε ότι θέλουν να αλλάξουν οτιδήποτε».
Στις ΗΠΑ είστε σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από την Ευρώπη ή εμείς έχουμε απορροφηθεί με τα προβλήματά μας και δεν μαθαίνουμε για εσάς;
«Είμαστε σε πολύ παρόμοια κατάσταση με εσάς, μην κοιτάτε που εμείς έχουμε τα μέσα και τον τρόπο να το καλύπτουμε κάπως. Ολοι πρέπει να σταματήσουμε να περιμένουμε κάποιον έξω από εμάς να μας σώσει και να αρχίσουμε να ψάχνουμε τι θα κάνουμε για τον εαυτό μας και πώς θα συνεισφέρουμε στο σύνολο για να αντιστρέψουμε την κατάσταση. Η κατάσταση της οικονομίας εδώ έχει γίνει πάρα πολύ άσχημη. Υπάρχει τρομακτική ανεργία, η οποία επηρεάζει την αυτοπεποίθηση των Αμερικανών. Γίνονται περικοπές σε σχολεία, σε νοσοκομεία, σε δουλειές. Για να είμαι ειλικρινής, οι ΗΠΑ βρίσκονται στη χειρότερη κατάσταση που θυμάμαι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Τις εξελίξεις στην Ελλάδα με την οικονομική κρίση τις παρακολουθείτε;
«Δεν είμαι ειδικός και δεν ξέρω πολλά. Αλλά είναι σίγουρο ότι κάποια στιγμή χάσατε το μέτρο. Μπορεί να σας ακουστεί παράξενο, αλλά ίσως μία από τις βασικές αιτίες που έχετε αυτά τα προβλήματα αυτήν την εποχή είναι γιατί χάσατε την επαφή σας με την αρχαία Ελλάδα και όποια επαφή διατηρείτε είναι αρκετά διαστρεβλωμένη».
Τι εννοείτε «διαστρεβλωμένη»;
«Υπάρχουν τρεις παράγοντες. Πρώτον, όσο και να μην το αντιλαμβάνεστε, πέφτει πολύ βαριά η σκιά των προγόνων πάνω σε εσάς τους νεο- έλληνες. Δεύτερον, απομακρυνθήκατε, κυρίως εξαιτίας της θρησκείας, από διάφορες αρχές που υπήρχαν στην αρχαία Ελλάδα. Ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν κατέλαβε τη Βαβυλώνα, ξαναέχτισε με δικά του έξοδα τους ναούς που είχαν γκρεμίσει οι Πέρσες, και ειδικά αυτόν του θεού Βάαλ, για να δείξει στους Βαβυλώνιους πως, παρ’ ότι πίστευε σε άλλους θεούς, σεβόταν τον δικό τους. Τέλος, νομίζω ότι έχετε επαναπαυτεί. Οπως ο γιος που έχει έναν πατέρα με πολύ σπουδαίο όνομα και απλώς το περιφέρει, χωρίς να κάνει τίποτε αξιόλογο. Ελπίζω να μη σας προσβάλλω».
-----Καθόλου. Ξέρετε ότι εδώ και χρόνια ο μέσος νέος στην Ελλάδα ξέρει πολύ λιγότερα για τους αρχαίους από ό,τι πολλοί συνομήλικοί του στην Ευρώπη;
«Το ξέρω! Και σκεφτείτε τι σήμαινε παιδεία στην αρχαία Ελλάδα και ποιοι ήταν οι δάσκαλοι τότε. Αλλά είμαι βέβαιος ότι αν εσείς οι σύγχρονοι Ελληνες “ξύσετε” λίγο όλη αυτήν τη φαινομενικότητα στον χαρακτήρα σας, από κάτω θα βρείτε τα χαρακτηριστικά των προγόνων σας. Εχετε στο κύτταρό σας την επιθυμία για μια μεγάλη πρόκληση. Εχετε έμφυτο ενός είδους ηρωισμό και είστε πάντα έτοιμοι να τον δείξετε. Μιας μορφής ηρωισμός είναι αυτό που χρειάζεστε τώρα στην καθημερινότητά σας. Δείξτε τον, δεν είναι δα και τόσο δύσκολο».
Η μάχη των Θερμοπυλών, για την οποία τόσα έχετε γράψει, δεν είναι μια απλή μάχη, έχει αποκτήσει έναν παγκόσμιο συμβολισμό. Αν δεν υπήρχε, θα έπρεπε, ίσως, να την «εφεύρουμε»;
«Απολύτως! Αν δεν είχε συμβεί η μάχη στις Θερμοπύλες, θα έπρεπε κάποιος να τη φανταστεί, γιατί είναι από τις πιο εκπληκτικές ιστορίες του ανθρώπινου γένους. Συμβολίζουν τις αρετές που πρέπει να έχει ο άνθρωπος και αυτό για το οποίο πρέπει να πολεμάει ένας άνδρας, παρ’ όλες τις δυσκολίες και την προδοσία που πάντα είναι μέσα στο παιχνίδι, ακόμη και όταν όλα τα προγνωστικά είναι εναντίον του. Και σκεφτείτε πως όταν ξεκίνησα να γράφω τις “Πύλες της φωτιάς” πίστευα ότι οι Ελληνες δεν θα ήθελαν να διαβάσουν ένα κομμάτι της δικής τους Ιστορίας γραμμένο από έναν Αμερικανό».
Πιστεύετε στο κάρμα ή σε κάτι προδιαγεγραμμένο;
«Κοιτάξτε. Ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο και αμέσως σχεδόν υπάρχουν θέματα που δεν μας απασχολούν καθόλου και άλλα που ασκούν μια φοβερή συναισθηματική δύναμη επάνω μας. Και η ερώτηση είναι “γιατί;”. Δείτε εμένα, για παράδειγμα. Είμαι ένας Αμερικανός και ξέρω ότι δεν έχω ελληνικό αίμα μέσα μου. Γιατί όμως είμαι τόσο γοητευμένος με τους αρχαίους Ελληνες; Η αρχαία Ρώμη δεν με απασχολεί καθόλου! Ξέρω απλώς πως όταν είμαι στην Ελλάδα νιώθω σαν στο σπίτι μου και όταν διαβάζω οτιδήποτε από την αρχαία εποχή με αγγίζει αμέσως και αυτό μου συμβαίνει σε όλη μου τη ζωή. Και μου συμβαίνει μόνο με την Ελλάδα».
Από όλα τα κτίσματα της αρχαίας Ελλάδας, πού θα επιλέγατε να γράψετε κάτι σε έναν τοίχο εκεί δίπλα;
«Οταν ήρθα στην Ελλάδα για πρώτη φορά, επισκεφθήκαμε τον Πολυγωνικό τοίχο στους Δελφούς, στον οποίο υπάρχει ένας κατάλογος με ονόματα σκλάβων που είχαν απελευθερωθεί. Ηταν πολύ μικρά τα γράμματα, αλλά όλο αυτό ήταν τόσο συγκινητικό, που με έκανε να κλάψω. Τόσο ευγνώμονες πρέπει να ήταν που απελευθερώθηκαν, ώστε προσεύχονταν στον Θεό και Τον ευχαριστούσαν. Θα ήθελα, λοιπόν, να γράψω εκεί: “Εύχομαι όλοι οι άνθρωποι να ήταν ελεύθεροι και να έγραφαν τα ονόματά τους σε αυτόν τον τοίχο”».
Θέλει προσπάθεια όμως αυτό.
«Γι’ αυτό λέω: “Ξεκουνήσου και άσε το βόλεμα, γιατί δεν θα βγάλεις άκρη”. Μην περιμένεις ότι θα μας σώσει κανένας διεθνής οργανισμός, καμία κυβέρνηση και κανένα αφεντικό. Μόνο ο καθένας μας μπορεί να πάρει τη ζωή του και τη μοίρα του στα χέρια του και να τη βελτιώσει ή να την αλλάξει».
* Ολόκληρη την συνέντευξη θα την βρείτε στο ΒΗΜagazino στις 23-24 Απριλίου 2011.
